Kulak Burun Boğaz Baş ve Boyun Cerrahisi Uzmanı
Prof. Dr. Murat Topdağ

1978 yılından Malatya da doğan Murat Topdağ ilk ve orta öğrenimini tamamladıktan sonra lise eğitimini İstanbul da yapmış ve üniversite eğitimini Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İngilizce bölümünde bitirmştir. Prof.Dr. Murat Topdağ evli ve 2 çocuk babasıdır.

Özgeçmiş Tedaviler

Özgeçmiş Akademik Kurslar & Sertifikalar Tedaviler

Gırtlak Kanseri ( Larenks Kanseri ) Nedir?

Gırtlak kanseri, gırtlakta (larinks) yer alan hücrelerin kontrolsüz şekilde çoğalmasıyla oluşan kötü huylu bir tümördür. Genellikle sigara ve alkol kullanımı gibi risk faktörlerine bağlı olarak gelişir. En sık ses kısıklığı, boğazda ağrı ve yutma güçlüğü gibi belirtilerle kendini gösterir. Erken tanı konulması tedavi başarısını önemli ölçüde artırır.

Gırtlak Kanseri Risk Faktörleri ve Nedenleri Nelerdir?

Gırtlak kanserinin oluşumunda, birçok etken bulunmakta ve bu etkenler hastalığın gelişim sürecini etkilemektedir. Sigara ve tütün ürünlerinin kullanımı, kanserin en yaygın nedenlerinden biridir. Bu ürünler, gırtlak dokusuna zarar vererek kanser riskini ciddi ölçüde artırır. Alkol tüketimi de riski yükselten bir diğer etmendir. Özellikle sigara ile birlikte alkol kullanımı, riski daha da artırır. Beslenme alışkanlıkları da önemli bir rol oynar. Düzensiz ve sağlıksız beslenme, gırtlak kanseri riskini artırabilir.

Risk faktörleri arasında ayrıca şu unsurlar yer alır:

1. Çalışma ortamı: Petrol ürünleri, boya sanayi ve ağaç işleri gibi bazı sektörlerde çalışan kişilerde gırtlak kanseri görülme sıklığı daha yüksektir.
2. Reflü hastalığı: Mide asidinin yemek borusuna geri kaçması, gırtlak dokusuna zarar verebilir ve kanser riskini artırabilir.
3. HPV enfeksiyonu: İnsan papilloma virüsü (HPV), gırtlak kanseri gelişimine katkıda bulunabilir.

Bu risk faktörlerinin farkında olmak, erken teşhis ve önleyici tedbirler açısından büyük önem taşır.

Gırtlak Kanseri Tanımlanması ve Belirtileri

Gırtlak kanseri, ses tellerini ve solunum yollarını etkileyen ciddi bir sağlık sorunudur. Bu hastalığın en sık karşılaşılan belirtisi ses kısıklığı ve ses tonundaki değişikliklerdir. Ses telleri üzerinde ya da yakınında oluşan tümörler, sesin kalitesini etkiler. Eğer bu belirtiler iki haftadan uzun sürerse, Kulak-Burun-Boğaz uzmanına danışılması şarttır. Hastalığın diğer belirtileri şunlardır:

1. Seste çatallanma ve anormal değişiklikler
2. Konuşurken zorlanma ve ses kısıklığı
3. Yutkunma sırasında acı hissi
4. Nefes alırken boğazda yanma ve acı
5. Kanlı balgam çıkarma
6. Boğaza bir şey takılmış gibi hissetme
7. Sürekli baş ağrısı
8. Kulak ve ense bölgesinde ağrı ya da acı
9. Boyun bölgesinde hissedilen yumrular
10. Açıklanamayan kilo kaybı

Gırtlak kanseri, ilerlediğinde vücudun diğer bölümlerine yayılabilir. İlerlemiş evrelerde lenf düğümleri ve komşu organlar etkilenebilir. Böylece, hastalığın yayıldığı organlara göre farklı semptomlar gözlenebilir. Bu durum, hastalığın ciddiyetini ve tedavi ihtiyacını artırır. Erken teşhis, tedavi başarısını önemli ölçüde artırır ve hastanın yaşam kalitesini korur.

Gırtlak Kanseri Teşhisi Nasıl Yapılır?

Gırtlak kanserinin teşhisinde ilk adım, hastanın semptomlarının Kulak-Burun-Boğaz uzmanı tarafından değerlendirilmesidir. Uzman, hastanın tıbbi geçmişini dinler ve kapsamlı bir fizik muayene yapar. Bu aşama, potansiyel risk faktörlerini ve belirtileri ortaya çıkarır. Şüphe durumunda, hekim laringoskopi gibi özel tetkikler isteyebilir. Laringoskopi, gırtlağın iç kısmını detaylıca incelemek için kullanılır ve bu işlem, gırtlak yapısının görüntülenmesine olanak tanır. Anormal bir durum tespit edilirse, kesin tanı için biyopsi yapılır. Bu işlemde, şüpheli dokudan küçük bir parça alınır ve mikroskop altında incelenir.

Tanı sürecinde kullanılan görüntüleme yöntemleri:

1. Boyun ultrasonu
2. Bilgisayarlı tomografi (BT)
3. Manyetik rezonans görüntüleme (MRG)
4. Pozitron emisyon tomografisi (PET)

Bu yöntemler, hastalığın yayılımını ve evresini belirlemek için hayati öneme sahiptir. Her biri, kanserin boyutu ve vücuttaki diğer bölgelere yayılıp yayılmadığı hakkında değerli bilgiler sunar. Bu bilgiler, hastanın tedavi planının belirlenmesinde ve yönetilmesinde önemli rol oynar.

Gırtlak Kanseri Evreleri

Supraglottik Kanser Evreleri:

• Evre 1: Kanser, supraglottis bölgesiyle sınırlıdır ve ses tellerini etkilemez.
• Evre 2: Kanser, supraglottis bölgesinden ses tellerine ilerlemiş ve ses tellerinin hareket kabiliyetini kısıtlayabilir.
• Evre 3: Bu evrede iki durum söz konusudur:
• Kanser, gırtlak içinde kalmış ancak ses telleri artık hareket edememektedir.
• Kanser, boyunun aynı tarafında yer alan ve 3 cm’den küçük olan lenf düğümlerine sıçramıştır.

Glottik Kanser Evreleri:

• Evre 1: Kanser yalnızca glottis bölgesindeki ses telleri arasında yer almaktadır.
• Evre 2: Kanser, ses tellerini aşarak ya glottisin üst kısmına ya da alt kısmına, bazen de her iki bölgeye yayılmıştır. Bu yayılım ses tellerinin hareketini kısıtlayabilir.
• Evre 3: Kanser yalnızca larinks içinde yer almakta ve ses telleri hareket edememektedir veya kanser larinksin yakın bölgelerine yayılmıştır. Ayrıca, kanser boyunun aynı tarafındaki ve 3 cm’den küçük lenf düğümlerine sıçramış olabilir.

Subglottik Kanser Evreleri:

• Evre 1: Kanser, yalnızca subglottis içinde bulunur ve ses tellerine yayılmamıştır.
• Evre 2: Kanser, subglottisten ses tellerine ilerlemiş ve ses tellerinin normal hareketini engelleyebilir.
• Evre 3: Kanser yalnızca larinks içinde kalmakta ve ses telleri hareket edememektedir. Ayrıca, boyunun aynı tarafındaki ve 3 cm’den küçük lenf düğümlerine yayılmıştır.

Larinks Kanseri Genel Evre 4( Gırtlak kanseri son evre) :

• Evre 4A: Kanser, gırtlak çevresindeki önemli anatomik yapılar gibi yakın bölgelere büyümüştür. Lenf düğümleri etkilenebilir, ancak sınırlı sayıda ve belirli bir boyutta olabilir.
• Evre 4B: Kanser, boyunun her iki tarafında veya tümörle zıt tarafta bulunan lenf düğümlerine ya da önemli damarlara yayılmıştır. Ekstranodal yayılım gösterir.
• Evre 4C: Kanser, vücudun diğer bölgelerine metastaz yapmıştır. Bu, kanserin en ileri ve ciddi aşamasıdır ve tedavi stratejileri agresif yöntemleri gerektirir.

Gırtlak Kanseri Tedavisinde Uygulanan Yöntemler

Gırtlak kanseri, tedavi seçeneklerinin kişinin durumuna özel olarak belirlendiği bir hastalıktır. Tedavi, tümörün yeri, büyüklüğü ve yayılımına göre şekillenir. Bu süreçte hasta yaş ve genel sağlık durumu da göz önünde bulundurulur. Kanser tedavisinde genellikle dört ana yöntem tercih edilir.

1. Cerrahi Tedavi: Hastalığın yayılımına bağlı olarak gırtlağın tamamı ya da bir kısmı çıkarılır. Erken evrede müdahale edilen hastalarda gırtlağın bir bölümü alınırken, ileri evrelerde tamamı alınabilir. Trakeostomi adı verilen bir delik açılarak nefes alma işlemi sağlanır. Bu delik bazen kalıcı olabilir. Kanser hücrelerinin lenf bezlerine yayılması durumunda, lenf bezleri de temizlenir.
2. Radyasyon Tedavisi: Yüksek enerjili ışınlar kullanılarak kanser hücreleri hedef alınır. Bu yöntem, her gün belli dozda radyasyon verilmesi şeklinde uygulanır. Erken evre kanserlerde cerrahiye alternatif olarak tercih edilirken, ileri evrelerde tamamlayıcı tedavi olarak kullanılabilir.
3. Kemoterapi: İleri evre kanserlerde, cerrahi öncesi ve sonrasında ya da kanser tekrarladığında kullanılır. Cerrahi mümkün olmayan durumlarda radyoterapi ile birleştirilerek organ koruma protokolü uygulanır.

Gırtlak kanserinin tedavisi, çok yönlü bir yaklaşım gerektirir. Hastanın durumuna ve kanserin evresine göre farklı tedavi yöntemleri bir arada kullanılabilir. Her tedavi yöntemi, hastanın genel sağlık durumu ve kanserin özelliklerine göre özel olarak planlanır.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Hastanın büyük bir operasyon sonrasında genellikle yoğun bakım ünitesinde uyanır. Kısa süre içinde normal odaya dönüş yapar. Yoğun bakımda alınan bire bir hemşirelik hizmeti hastanın durumunun yakından takip edilmesini sağlar. Yüksek bağımlılık iyileştirme ünitesinde de benzer şekilde yoğun hemşirelik bakımı devam eder. Bu süreçte cerrah ve anestezist hastanın ilerlemesini dikkatle izler. Yoğun bakım üniteleri gürültülü ve karmaşık olabilir bu da bazı hastalar için kafa karıştırıcı olabilir.

Uyanır uyanmaz nabzını ve kan oksijen seviyesini ölçmek için parmağında nabız oksimetresi bulunur.

• Solunum desteği gerektiğinde oksijen maskesi kullanılır.
• Hemşire kan basıncını düzenli olarak kontrol eder.

Ameliyat sonrası konuşma yetisi geçici olarak kaybolabilir. Bu durumda iletişim için kalem ve kağıt sağlanır. Solunum için gerekli tüpler larinksin tamamı veya bir kısmının çıkarılmasına bağlı olarak yerleştirilebilir. Bu tüpler özellikle solunum ve beslenme için kritik öneme sahiptir.

• İntravenöz yolla sıvı takviyesi yapılır.
• Gastrostomi veya nazogastrik tüp aracılığıyla sıvı beslenme sağlanır.
• Yara drenleri enfeksiyon riskini azaltarak iyileşmeyi hızlandırır.
• İdrar için kateter kullanılır.

Ameliyat sonrası ilk hafta ağrı normaldir ve ağrı kesiciler düzenli olarak verilir. Bu ağrı kesiciler en iyi sonucu almak için zamanında alınmalıdır. Hareket kabiliyeti fizyoterapist eşliğinde kademeli olarak artırılır. Yara bakımı pansuman veya koruyucu sprey ile yapılır.

Yeme ve içme kabiliyeti yaklaşık bir hafta sonra geri döner. Ses ve dil terapistleri yemek yeme sürecinde güvenliği sağlamak için çalışır. İlk besinler genellikle yumuşak gıdalardır ve diyetisyen bu süreci yönetir. Tat ve koku duyuları etkilenebilir bu nedenle konuşma ve dil terapisti bu konuda rehberlik eder.

Ameliyat Olanların Yapması Gereken Beslenme ve Hayat Tarzı Değişiklikleri

Gırtlak kanseri tedavisi sonrası yutkunma güçlüğü yaşanabilir. Bu durumda yemek yemek oldukça zorlaşır. Hastaların yeme sürecini kolaylaştırmak için radyoterapi ve ameliyat sonrası dikkatle bir diyet planı uygulamaları önerilir. Doktorlar genellikle yutkunma sürecini desteklemek amacıyla güçlü ağrı kesiciler reçete eder. Ayrıca sıvı beslenme için nazogastrik tüp ya da PEG tüpü gibi alternatifler sunulabilir. Tedavi süreci boyunca asidik meyve suları ve baharatlı yiyeceklerden kaçınmak gerekir; çünkü bu tür yiyecekler boğazda yanma yapabilir.

Yumuşak diyetler hastaların boğaz ağrısını minimuma indirgemelerine yardımcı olabilir. Aşağıdaki yiyecekler bu diyet için uygundur:

• Püre haline getirilmiş sebzeler
• Yoğurt ve puding gibi yumuşak tatlılar
• Haşlanmış veya buharda pişirilmiş balık

Radyoterapi sonrasında yaşanan ağız kuruluğunu hafifletmek için su şişesi ya da su spreyi taşımak faydalı olabilir. Bu süreçte nemli bir ağız ortamı sağlamak yemek yemeyi daha rahat hale getirebilir. Yumuşak gıdaların tüketimi genel olarak iyileşme sürecinde tercih edilir. Böylece hastalar yemekleri daha kolay yutabilir ve beslenme ihtiyaçlarını karşılayabilirler.

Koku alma duyusunun zayıflaması nedeniyle tat kaybı da yaşanabilir. Bu durumda daha yoğun aromaya sahip yiyecekler tercih edilmelidir. Yemeklere eklenen güçlü lezzetler beslenme deneyimini zenginleştirebilir. Sarımsak, limon suyu ve baharatların kullanımı yemeklere ekstra lezzet katmanın etkili yollarındandır.

Kilo kaybını önlemek için düzenli ve küçük öğünler tüketmek yararlıdır. Ek olarak doktorun reçete ettiği vitamin, protein ve karbonhidrat içeren ek içecekler günlük besin alımını destekler. Bu içecekler çeşitli aromalarda mevcuttur ve ihtiyaç duyulan enerjiyi sağlar. Ek içeceklerin yanı sıra yiyeceklere ve içeceklere eklenen protein veya karbonhidrat tozları da kullanılabilir. Böylece hastalar günlük beslenme gereksinimlerini daha etkili bir şekilde karşılayabilirler.

Sıkça sorulan sorular